Ograniczone prawa rzeczowe obciążają nieruchomość, dając uprawnionemu określone władztwo nad rzeczą. Do ich ustanowienia niezbędna jest forma aktu notarialnego (oświadczenie właściciela nieruchomości).
Rodzaje praw
- Hipoteka – zabezpieczenie wierzytelności (najczęściej kredytu bankowego) na nieruchomości. Wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością.
- Służebność osobista – np. służebność mieszkania, dająca prawo do dożywotniego zamieszkiwania w lokalu.
- Służebność gruntowa – np. służebność drogi koniecznej, przechodu i przejazdu, ustanawiana na rzecz każdoczesnego właściciela innej nieruchomości.
- Służebność przesyłu – na rzecz przedsiębiorstw przesyłowych (energetycznych, gazowych itp.).
- Użytkowanie – prawo do używania rzeczy i pobierania z niej pożytków.
Rola notariusza
Notariusz sporządza oświadczenie o ustanowieniu prawa w formie aktu notarialnego oraz składa wniosek do sądu wieczystoksięgowego o wpis tego prawa w dziale III lub IV księgi wieczystej.
